Рулеткин цӀеяхна ловзархой
Чкъург эшийна цӀеяхана рулеткин ловзархой, иза мел дукха хан лаьттина.

Документашкахь язбина толамхоша физиках пайдаэцна, кепех дац: Джаггеран нийса йоцу чкъурглабораториНийса доцу чкъургФизикин кхачамаш бахьанехь цхьайолу ячейкаш 1/37-л сих-сиха ялуш йолу чкъург. Кест-кеста ца нисло, эзарнаш язйина хьовзорш долуш бен каро ца ло.Дуьззина еша → (1880 гергга), Хиббс а, Уолфорд а Реногахь (1947), эвдемонийн къайлах компьютераш (1978), Гарсиа-Пелайон доьзалан нийса цахиларан язданаш (1990-гӀи шераш). ЦӀеяхана «системин» толамхой, Чарльз Уэллс санна, ирсе хилла.
Джозеф Джаггер (1830–1892)
Брэдфордана гергара Шелфера текстилан бизнесмен, цуьнан Манчестерерчу фирмин 1860 шарахь банкрот хилла. 1880 шо гергга иза Монте-Карлога веара, чкъургаш язйийтира, кест-кеста долучу терахьашна ставкаш йиллира. Уггар хьалхарчу дийцарехь, Виктор Бетеллан 1901 шеран книгехь, аьлла цо £120,000 даьккхина, царах £40,000 юха эшийна, £80,000 гергга, ши миллион франк гергга, долуш дӀавахана, казинос хьалха хӀора буса шен чкъургаш столера столе дӀасаяхийтина, тӀаккха дӀасахьерча декъийраш йолу керланаш заказ йина. Цу хенан цхьана а газето и толам ца язбира, цу шерийн казинон кехаташ а дайна. Цуьнан биограф Энн Флетчера (2018), цуьнан вешин кхоалгӀа тӀаьхьенан йоьӀа, хьалхара веар 1880 я 1881 шарахь хилла боху, къеначу дийцаршкахь санна 1873 я 1875 шарахь ца хилла. Ялх клерк балха эцар Бетеллан дийцарехь бен дац; исс терахь долу список а, цо чкъурган тӀехь йина бохуш йолу хоьду а дуьххьара 1951 шарахь гучуйолу, царна тешалла цхьа а дац. 1892 шарахь иза велча цуьнан бахам юккъера бара. Джозеф Джаггеран агӀонгахь тешалла талла.
Чарльз Уэллс (1841–1922)
Харцахьара изобретенина гулдина ахча долуш 1891 шарахь Монте-Карлога веана Ӏилланча а, изобретатель а, масех дийнахь масех цкъа банк йохийна, тамашийначу серица £40,000 гергга даьккхина. Цо гӀалат доцу система ю аьлла, цкъа а иза ца кхетийра. Мюзик-холлан эшарехь иза «Монте-Карлохь банк йохийна стаг» хилира, оцу Ӏай ахчанах дакъа юха эшийра, шен дахаран дукхахйолу дисина хан Ӏиллакхна набахтехь йоккхура. Цуьнан система муьлха хиллехь а, цуьнан жамӀ ирс дара.
Хиббс а, Уолфорд а (1947)
1947 шарахь Чикагон университетан ши студент, математикин магистратура чекхйоккхуш волу Альберт Хиббс а, медицинин студент Рой Уолфорд а, каникулаш Реногахь хьовзорш язйеш яьккхира. 38-нах 1 бен цхьайолу терахьаш кест-кеста долу чкъургаш лоьхура, цхьайолу карийра, царна ставкаш йиллира, тӀаккха Лас-Вегасе дӀабахара. Life журнало 1947 шеран декабрехь «How to Win $6,500» корта болуш дийцар зорба туьйхира; тӀаьхьарчу дийцаршкахь, Хиббсан шен а юкъахь, жамӀаш алсам ду, ткъа 1998 шарахь яздинчу Торпа иза 1949–50 шерашка дерзийна. Ахча 40 футан гӀоьдан кема а, Кариби хӀордехь шарал алсам хан а эца тоьира. Хиббс Реактивни моторийн лаборатори (Jet Propulsion Laboratory) кхаьчна, цуьнан уггар евзаш йолу гучахь аз хилира, ткъа Уолфорд къаналлин талламхо хилира. Царна чкъурган нийса цахиларх даьккхина Американ дуьххьарлера дика язбина толам бу, ткъа 1955 шарахь дика йина чкъургаш физикица эшо еза аьлла сацам бечу хенахь Торпан дагахь иза дара.

Норман Ли (1966)
1966 шеран аьхка Норман Ли, шен да рулеткех хӀаллак хилла аьлла яздинчу ингалсхочо, шийтта стаг волу тоба Ниццин Casino Municipal-е дӀавигира. Цуьнан шен дийцарехь уьш шина столахь ялх нийса шансашна тӀехь духахьара ЛабушерстратегиЛабушерДӀадаккхаран система: терахьийн могӀа язбе, шина йистера терахьийн жамӀ ставка йилла, толам баьккхича уьш дӀаяккха, эшча эшна ставка тӀетоха.Дуьззина еша → ловзуш хилла, масех буса дукха даьккхина, казинос столаш дӀакъевлина, французийн казинош чу уьш ца бохуьйтуш сецначу хенахь. Цуьнан книга, «Thirteen Against the Bank» (1976), цхьа юзийна тешалла ю, цуьнан терахьаш талла йиш яц. Системо уьш кхета ца до: духахьара Лабушер Ля партажбакъоЛя партажФранцузийн бакъо: зеро даьлча, нийса шансийн ставкин ах юхадерзайо. Оцу ставкашкахь казинон пайда ах бина 1.35% бо.Дуьззина еша → йолуш ставкийн юкъарчу барамахахчаСтавкийн юкъара барамСессехь я цхьана муьрехь йиллина ерриге ставкаш, юха йиллина толамаш а юкъахь. Кхин цӀерш: handle, action.Дуьззина еша → 1.35% доккху, могӀа максимуме кхаччалц болчу цкъацкъа нислучу сессешкахь бен ца тоьлу (Лабушер хьовсийша). Масех буса ялх шансана тӀехь шийтта ловзархочо дукха сесси ловзу, царах цхьайолу даккхий толамаш хила езаш яра, ткъа казинос ловзар дӀадерзорехь ирс нийсделла ца дуьтуш дара.

Миф: даима толам боккху рулеткин стратегиРулеткин Лабушер стратеги
Торп а, Шеннон а (1961)
Кехатийн дагардарца блэкджек эшийна волчу Эдвард Торпа а, информацин теорин бухбиллархочо Клод Шеннона а дуьххьарлера тӀейоьхку компьютер йира: буьрканангӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → а, роторангӀирсРоторЯчейкаш лелош йолу чкъурган хьийза дакъа.Дуьззина еша → а хан юстуш, лергахь йолчу наушнике чкъурган октант цӀе йоккху аз доуьйту цигаьркийн коробкин барамехь гӀирс. Иза Шеннонан подвалехь эцначу чкъургаца болх беш яра, ткъа Лас-Вегасехь, сапаш дӀайохуш а, наушник гуш а хилла, цкъацкъа бен ца лелира. Уьш практикин бахьанашна сецира; Торпа 1966 шарахь система кхайкхийра, 1979 а, 1984 а шерашкахь иза юзийна йийцира (Хьалхалла лоьхуш ловзар хьовсийша).
Эвдемонаш (1976–1981)
Санта-Крузехь физикин аспирантийн тобано казинохь тӀейоьхку жима цифрови компьютераш йира: цхьана ловзархочо когийн пӀелгийн выключателашца чкъурган хан юстура, компьютеро секторчкъургСекторЧкъургехь вовшахдиттина ячейкийн аьхна дакъа, столан схеми тӀехь тоба а доцуш.Дуьззина еша → хиндерг хаийтира, шолгӀачу ловзархочо и хаам дегорца схьа а эцна, цунна ставка йоьллура. 1977 а, 1978 а шерашкахь компьютер логан кӀел йихкина яра; тӀаьхьарниг, мачан бухахь йина, 1981 шеран ноябрехь Лас-Вегасе яхара, казинойн электрически гӀовгӀано иза эшийра. Церан зедаренаша 44% хьалхалла ваӀда йора, бакъчу столахь хьалхарчу ехачу сессис 25% гергга елира. ГӀирсаш дукха хенахь ца лелара: дасделла сапаш, электрически ток етар, цкъа чӀогӀа дагийначу сапах даьгна чов а дукха сессеш дӀасаерзайора. Уьш итт центан а, чийрикан а ставкашца масех эзар доллар даьккхира, $15,000 гергга дайира, дика книга йитира. Эвдемонийн агӀонгахь дийцар ду.
Джаггер · нийса цахилар · чкъургаш язйийтина, хьалха даьлла терахьашна ставкаш йиллина. Казинос чкъургаш дӀасаяхийтина, тӀаккха хийцина.
Уэллс · ирс · еха сери а, цкъа а ца кхетийна система а. Оцу Ӏай дакъа юха эшийна.
Хиббс а, Уолфорд а · нийса цахилар · Реногахь а, Лас-Вегасехь а хьовзорш язйина. Life журнало дийцар дийцина; цара кема эцна.
Торп а, Шеннон а · хан юстар · дуьххьарлера тӀейоьхку компьютер. Залана гӀирс тӀех кӀеда хилла.
Ярецки · нийса цахилар · хӀора чкъургана бутт кхаччалц язданаш, дукхахьолахь Сан-Ремохь. Дукхахйолчу дийцаршкахь $1.2 миллионал алсам; чу ца вуьтуш хилла, тӀаккха юха чу витина.
Эвдемонаш · хан юстар · Невадехь къайлах компьютераш. Хьалхалла бакъ ю, электроника тешаме яц.
Гарсиа-Пелайо · нийса цахилар · Мадридана гергахь хӀора чкъургана 5,000 язйина хьовзор. Чу ца бохуьйтура; кхело ехкар дӀадаьккхина.
Ритцан тоба · хиндерг хаар · шина буса £1.3m. Прессо лазерах лаьцна язйира; цхьа а гайтина дацара. Ахча цаьрца дисина.
Ричард Ярецки (1931–2018)
Германехь вина Американ лор, шен зуда Кэролца а, масех гӀоьнчаца а 1960-гӀчу а, 1970-гӀчу шерийн юьххьехь а Европин казинойшкахь цхьа зерочкъургЗероЦхьа а нийса шансийн, дюжинин я колоннин ставкано ца лоцу цхьаъ бен йоцу баьццара ячейка; казинон пайда кху чуьра бу. Кхин цӀерш: цхьа зеро, 0.Дуьззина еша → йолу чкъургаш язйеш, уггар дукха Сан-Ремохь, кест-кеста долучу терахьашна ставкаш йоьллуш хилла. Кэрол Ярецкин дийцарехь цхьана чкъургана 10,000-ал алсам хьовзор а, бутт кхаччалц хан а оьшура. 2018 шеран некрологехь аьлла дукхахйолчу дийцаршкахь цо $1.2 миллионал алсам даьккхина; и терахь цкъа а аудит дина дац. Цо журналисташна аьлла Лондонан университетехь компьютеро ловзар схьадастина; 2018 шеран некрологехь а, рулеткин историк Рассел Барнхарта а иза цхьалхечу тергалдаран кечам бу боху. Сан-Ремос 1969 шеран январехь цуьнга ма-веа аьлла дийхира, февралехь профессиональни ловзархо санна чу ца витира, масех дийнахь юха чу витира, шен столаш дӀасаяхийтира, тӀаккха ткъе гергга чкъург хийцира. 1973 я 1974 шарахь иза ЦШ-е юхавеара. Цу хенан хаамашкахь кхин а дуккха а дакъош ду.
Гонсало Гарсиа-Пелайо (1947 шарахь вина)
Испанхойн музыкин продюсер а, кинорежиссер а, шен берашца а, вешин-йишин кӀентаршца а 1991 шеран чаккхенера гӀалал арахьа йолчу Casino Gran Madrid-хь хӀора чкъургана 5,000 гергга хьовзор язйина, хьалха яьллачу ячейкашнагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → ставкаш йиллина. Цуьнан шен терахьашца уггар дика ячейка 28 хьовзарехь цкъа тоьлура, хьалхалла 6% гергга яра; масех казинохь даьккхина ахча цо 200–250 миллион песета ду боху. Казинос доьзал чу ца бохуьйтура, правительствос и ехкар дӀадаьккхира, казинон апелляцеш ца яьлла, тӀаьххьарниг 2004 шеран июнехь Лакхарчу кхелехь. Кхело аьлла ловзархоша хьекъал а, компьютер а бен ца лелийна, ткъа казинон законан жоп чкъургаш дӀасаяхийтар, церан дакъош хийцар я уьш тоьлла яр ду. Гонсало Гарсиа-Пелайон агӀонгахь юзийна дийцар ду.
Ритцан кхоъ (2004)
Кхо ловзархо, хьалхарчу Югославера а, Венгрера а ши стаг а, цхьа зуда а, 2004 шеран мартехь Лондонан Ritz Club-хь шина буса £1.3 миллион гергга даьккхина, тӀаьхьа лулара терахьийн жимачу тобанашна ставкаш йоьллуш. Газеташа телефонехь къайлах лазерни сканер ю аьлла язйира; иштта гӀирс цкъа а гайтина бац. Уьш лецира, тӀаккха маршо елла дӀабахийтира, 2004 шеран декабрехь полицис гӀуллакх дӀадаьккхира, ахча юхадерзийра, хӀунда аьлча Ӏиллакхна дуьхьал къеначу законо цара динчуьнга ца кхочура. Bloomberg-ан 2023 шеран дийцарехь Нико Тоса аьлла евзаш волчу хорватхочун, тобанан баьччин хьокъехь, гӀирсах лаьцна дац, кӀеззиг агӀора таьӀна чкъургехь бӀаьргашца хиндерг хаарах лаьцна ду. Gambling Act 2005 къеначу зуламан метта Ӏиллакхан шорачу зуламо хийцира, 2007 шарахь дуьйна ницкъехь; бӀаьргашца хиндерг хаар цунна юкъадогӀий кхело цкъа а таллина дац. Иза хиндерг хаарца рулеткина дуьхьал тӀаьххьара доккха, гучахь толам бара.

Кхиамечу рулеткин ловзархойн цхьаьна долу хӀума
Документашкахь язвинчу хӀора толамхочо я чкъург юстура (Джаггер, Хиббс а, Уолфорд а, Ярецки, Гарсиа-Пелайо), я буьрка мичхьа сацар хиндерг хаьара (Торп, эвдемонаш, Ритцан тоба). Царах цхьаммо а ставкийн кепаца ца даьккхина, ткъа цхьа цӀеяхана системин ловзархо, Уэллс, масех баттахь дакъа юха а делла, набахтехь чекхвелира. Цара лелийна хӀора кеп казинош чкъург, бакъонаш я закон хуьйцуш тӀаккха дӀакъевлира. Лабораторин агӀонаша кепаш кхетайо; хӀокху агӀоно шуна хӀунда иштта кӀезиг нах бевза кхетадо.
Хаттарш
Гучахь вац, иза магош хилла хьолаш инженерийн гӀоьнца дӀадаьхна.
Яьржина тӀечӀагӀдар ду. Цуьнан биографо генеалогаша гена уьйр хила тарло аьлла бен ца боху; иза гойтуш цхьа а хӀума зорба тоьхна дац.
ХӀунда аьлча ларйинчу чкъургехь язъяро хӀумма а ца хуьйцу, ткъа блокноташ дехкар бизнесна вон ду. Цуьнан метта уьш чкъургаш ларйо.
Самукъадаккхархьама

Инженераша чкъург юстура. Кхечарна эшар бен ца кхечира.
Хьосташ
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”
- Thorp, E. O. “The invention of the first wearable computer.”
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Chellel, K. “The Gambler Who Beat Roulette.”
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.
- Leigh, N. Thirteen Against the Bank.
- Life. “How to Win $6,500: Two student theoreticians invent system for beating roulette wheel.”
- The New York Times. “Richard Jarecki, Doctor Who Conquered Roulette, Dies at 86.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Sampedro, J. “Los ‘tecnotahúres’ vuelven al casino.”