Джозеф Джаггер: Монте-Карлохь рулеткин стратеги
Йоркширара текстилан стаг, цхьайолу терахьаш дезна чкъургаш, ткъе шо тӀаьхьа дуьххьара зорба тоьхна дийцар.

Джозеф Хобсон Джаггер (Joseph Hobson Jagger, 1830–1892), Брэдфордана гергара текстилан бизнесмен, 1880 шо гергга Монте-Карлохь £80,000 гергга даьккхина бохуш дуьйцу: чкъургаш язйийтина, кест-кеста долучу терахьашна ставкаш йиллина. И толам язбина газетийн а, казинон а цхьа а хаам бисина бац. Дийцар 1901 шеран книгина а, доьзалан ламастана а, 1884 шеран совгӀатан догӀана а тӀетевжина ду.
Документаша хӀун гойту
Джозеф Хобсон Джаггер 1830 шеран 2 сентябрехь Брэдфордан а, Галифаксан а юккъехь йолчу Шелфехь вина. Ткъа шо долуш цо Матильда Таунендах зуда ялийра, царна диъ бер хилира. Шен дерриг дахарехь иза кӀадин мехкарехь болх беш хилла: складан белхало, негӀаран тай хӀоттош йолчу фабрикехь декъашхо, Манчестерехь кӀади кечъярхо. 1861 шеран халкъ дагарехь иза бамбин а, кӀадин а агент ву, 1881 шеран весетехь фабрикант ву. Цхьана а документехь иза инженер ву аьлла яздина дац. И дош а, «механик» а Монте-Карлох лаьцначу книгашкара схьадогӀу.
1860 шеран апрелехь цуьнан Манчестерерчу бизнесан банкрот хилира, ткъа London Gazette-с иза Ланкастеран гӀопехь ладугӀуш болчу декхар дӀадала ницкъ боцчу декхархойн списке ваьккхира. Цуьнан уггар жимачу берана ши шо дара. Цуьнан биограф Энн Флетчера, цуьнан вешин кхоалгӀа тӀаьхьенан йоьӀа а, истори-культурин историк а, и хаамаш карийра, пхийтта шо даьлча а доьзал декхарш дӀалуш хилар а карийра. 1880 я 1881 шарахь банкрот хилар цунна ца карийра, цул тӀаьхьа масех газето иза цигахь хӀоттийнехь а.
Дуьххьара зорба тоьхначу кепехь дийцар
Уггар хьалхара дийцар Виктор Бетеллан «Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play» (1901) ю. Бетелла цунна «Джаггерс» олу, йоркширхо а, говзаллица механик а ву боху, цӀе а, шо а ца олуш. Цуьнан дийцарехь Джаггерса ялх клерк балха эцна, уьш тайп-тайпанчу столашна хьалха охьахиъна, дийнахь хӀора терахь язъян, ткъа бутт баьлча хӀора чкъургехь гӀийла меттиг карийна. Цо а, цуьнан наха а £120,000 даьккхина. Казинос хӀора буса чкъургаш столера столе дӀасаяхийта йолийра, ткъа Джаггерса уьш жимачу билгалонашца, хоьдица я басахь йолчу тӀадамца къастайора. Цо даьккхинчух £40,000 юха эшийна, £80,000 гергга долуш дӀавахана, хӀетахь фунтана 25 франк долуш, иза ши миллион франк ду. Бетеллан цхьа терахь иза ду, дерриг а «ткъа шарал сов хьалха» хилла.
Бетелла хилларг ткъе шо даьлча яздора, цхьа а теш а ца вуьйцу. Флетчера меттигера а, пачхьалкхан а, кхечу мехкийн а пресса таллира, толамах лаьцна цхьа а хаам ца карийра, ткъа цуьнан дас казинога кехат яздича, цу хенан кехаташ хӀаллакдина аьлла жоп делира.
Дийцар муха кхиира
ТӀаьхьарчу хӀора яздархочо цхьа хӀума тӀетуьйхира, дукхахболчу нахана евзарг а и тӀетохарш ду.
Иза цигахь маца хилла
Флетчера хьалхара веар 1880 я 1881 шарахь хилла аьлла лору, диъ тешалла тӀе а тевжаш. 1881 шеран апрелан халкъ дагарехь Джаггер шен цӀахь вац, цуьнан зуда цӀийнан да санна язйина ю. 1881 шеран августан документехь иза Брэдфордехь Greaves Street, 6 цӀахь ву, и цӀа цо цу шарахь эцна, ткъа октябрехь цо бахам болчу стеган весет язйира. ДоьалгӀаниг бисина цхьа хӀума ю, доьзалехь лардина совгӀатан гӀутакх чохь йолу дагалецаман догӀа. Цу тӀехь цуьнан «доттагӀаша а, шеца цецбуьйлучара а» йина йоза Монте-Карлохь банкана дуьхьал рулеткехь «диъ шо даьллачу хенахь» хиллачу кхиамах лаьцна ю, 1884 шеран 1 май терахь а ду.
Флетчер цунах цхьа кӀира а доцуш, 1880 шо гергга дуьйна 1884 шо кхаччалц масех веар хилла аьлла кхета. Цо мел хан тергам бина, мел хан ловзийна, цхьанхьа а язйина яц.
Цуьнца мила вахна
Бетеллан ялх клерк цхьана а хӀумано ца тоьшу, ткъа Флетчера билгалдоккху хӀетахь залехь диъ я пхи рулеткин стол бен цахилар. Доьзалан цхьана ламастехь, тӀаккха хӀаллакдина кехаташ гинчу доттагӀчо яздинчу, цуьнан воккхах волу кӀант Альфред цуьнца вахана. Флетчера кхин вешин кӀант Оутс Джаггер, цӀерпоштан машинист, тӀетуху, тӀаьхьо цуьнан кхетор доцу бахам хиларна; иза цуьнан шен ойла ю. Доьзалан кхечу генас гуттара а аьлла цо шен мастерца вахна. Новкъа ахча гергарчу нахера декхарна эцна, царах цхьанна, шича, юхадерзийна аьлла яздина ду.

Казинос хӀун дина
Кхузахь а хьалхара хьост Бетелл ву. Цо боху казинос хьалха хӀора буса чкъургаш столера столе дӀасаяхийта йолийра, иза ца хилча, уьш йинчу Парижан фирме стаг вахийтира. Фирмо дӀасахьерча декъийраш йолу керла чкъургаш йира, цхьана дийнахь зерончкъургЗероЦхьа а нийса шансийн, дюжинин я колоннин ставкано ца лоцу цхьаъ бен йоцу баьццара ячейка; казинон пайда кху чуьра бу. Кхин цӀерш: цхьа зеро, 0.Дуьззина еша → дуьхьал лаьттина ячейкагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → шолгӀачу дийнахь кхечанхьа хила мега. 1930-гӀчу шерашкахь Монте-Карлон International Sporting Club-ан куьйгалхо хилла волчу Половцовс а иштта боху: хийца мега долу дакъош долу керла чкъургаш, хӀора дийнахь эдеш. Къена чкъургаш хийцира, ца тойира.
ХӀора Ӏуьйранна хӀора чкъург уровенца таллар дика тоьшна ду. Адольф Смита 1912 шо гергга иза тергал дира, ткъа Половцовс 1937 шарахь иза дуьйцу. Царах цхьаммо а иза Джаггерца доладелла ца боху, ткъа цхьана а казинон документо и гӀуллакхаш цуьнца ца дуьйзу.

Нийса цахилар мел доккха хила деза
Джозеф Джаггеран рулеткин стратеги, дийцарехь ма-хиллара, чкъурго дезачу терахьашна ставкаш йиллар яра, ткъа иза цхьа доза даьлча бен пайде ца хуьлу. Цхьана терахьна ставкинаставкаЦхьана терахьна ставкаЦхьа терахь, дӀадалар 35:1.Дуьззина еша → 35:1 ло, цундела терахьо 36 хьовзарехь цкъа сов тоьла деза, цунна йиллинчу ставкино хӀума даккхийтархьама. Нийсачу цхьа зеро йолчу чкъургехь иза 37 хьовзарехь цкъа тоьлу.
Ларийша, клеркаша цхьа чкъург бутт баллалц, дийнахь 500 хьовзор долуш язйина: 15,000 хьовзор. Нийса терахь 405-зза гергга дера дара, 20 сов я кӀезиг. 465-зза даьлла терахь оцу «сов я кӀезиг» кхоъ хьалха хир дара, цхьана ирсо иза гергга цкъа а ца до. Иштта терахь 32 хьовзарехь цкъа гергга тоьлу, ткъа цунна йиллинчу ставкино 11.6% ло: йиллинчу хӀора 32.3 фишкинаахчаФишкаБилгалчу барамах йолу знак, ставка йилла столан схеми тӀе дуьллу. Кхин цӀе: чек.Дуьззина еша → 36 юхайогӀу. Бутт собарца дагарде тоьа оццул доккха гӀалат каро, амма цул дукха жиманиг каро тоьар дац. Дийнахь 500 хьовзор дагарна дина ойла бен яц; оцу столаш мел сиха лелара цхьаммо а ца язйина.
ТӀаьхьа
Джаггера гӀала-цӀа ца эцна. 1881 шарахь цо Брэдфордерчу Литтл-Хортонехь Greaves Street, 6 эцира, ткъа тӀейогӀучу итт шарахь гергга, Флетчеран дагарехь, гергахь кира лучу я гергара нах бехачу ткъе шийттал кӀезиг доцу могӀанан цӀенош эцира. Цо ахчанах кхоалгӀа дакъа гергга цуьнца бахначу шина стагана делла аьлла хета цунна. Цо и толам гучахь дийцина аьлла цхьа а билгало яц. Иза 1892 шеран 25 апрелехь Greaves Street, 25 цӀахь велира, 61 шо долуш; валаран тоьшаллехь диабет язйина ю. Иза вина меттигана гергахь Шелфехь Bethel Chapel-хь дӀавоьллина. Цуьнан бахаман цӀена мах £1,710 бара.
Эшар
«The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo» дуьххьара 1892 шарахь, Джаггер веллачу шарахь, эшна, ткъа цуьнан доьзалан дукха хенахь хетара иза цунах лаьцна ю. Иза иштта яц. Фред Гилберта иза 1891 шеран Чарльз Уэллсан газеташ юзийначу серил тӀаьхьа язйина («Банк йохийна стаг» хьовсийша). Чарльз Кингстона 1925 шарахь а иза билгалдаьккхира: сий йоркширхочул тӀаьхьа веанчу Ӏилланчина кхечира.
Хаттарш
Хила тарло, цо доккха ахча даьккхина: доьзалан 1884 шеран догӀа, цуьнан цӀеххьана бахам эцар, Бетеллан дийцар массо а цу агӀор гойту. Терахьаш, ялх клерк, исс терахь тешо йиш яц.
Флетчера генеалогаша гена уьйр хила тарло аьлла бен ца боху. Цхьа а тӀаьхье-ден-ден могӀа зорба тоьхна бац.
Цуьнан бахам цӀена £1,710 бара. ХӀетахь, Флетчеран дийцарехь, ахча цӀеношка а, доьзалана деллачу совгӀатшка а дахана хилла.
Самукъадаккхархьама

Толамах догӀа а, цӀеношан могӀа а бисира. Дакъош тӀаьхьо девира.
Хьосташ
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Fletcher, A. “The true story of the man who broke the Monte Carlo bank: Joseph Hobson Jagger.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Kingston, C. The Romance of Monte Carlo.
- Polovtsoff, P. Monte Carlo Casino.
- Smith, A. Monaco and Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.