Эвдемонаш
Физикан студенташ, кхачанца эцна казинон чкъург а, стоьле тӀейуьйхина ваха мегаш кегий компьютер а.
1976 шо тӀера 1981 шо кхаччалц Санта-Крузера физикан студентийн тобано цифрови компьютераш йира, цара буьрканан а, роторан а хан юстура, ставкаш хӀинца а оьцуш долуш чкъурган сектор хоржура. Церан тесташа 44% хьалхалла ваӀда йора, хьалхарчу дехачу сессино 25% гергга делира. ГӀирс кест-кеста бохура, мачин чу йиллина верси 1981-чу шарахь электрически гӀовгӀано эшийра, цара масех эзар доллар даьккхира.
Лас-Вегасан барехь шеко, 1975
1975 шеран аьхка физикан студент Норман Паккарда шен доттагӀчуьнца Джек Байлзца ши бутт Лас-Вегасехь блэкджекехь карташ лерира, зен а, пайда а боцуш гергга дисира. ТӀаьххьарчу стака тӀехь Байлза элира, рулетка физикица эша мега аьлла ставка йиллур яра ша, Паккардана дагаделира Эдвард Торпан Beat the Dealer книгера рулеткин методах лаьцна кхеташ доцу могӀа. Шиммо магнитофон эцира, масех казинохь чкъургийн уллехь лаьттира, хӀора буьркагӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → билгалчу меттигах чекхбуьлуш микрофон тӀе тоьхна. Миллиметрови кехат тӀехь сурт дича, тохараша гайтира буьрка нийса кепехь сецалуш а, охьабужуш а. Паккардан школан доттагӀ Дойн Фармер, Санта-Крузерчу Калифорнин университетан аспирант, иза хан дӀаяйар ду элира, ша хьесап дийриг кхаччалц: секундан итталгӀа дакъа гергга буьрканан хан юста хаьа стаг, кехат тӀехь, иза мичахь охьабужур бу масех терахьан нийсаллица ала мега.
Физикан лабораторехь чкъург
1976 шеран бӀаьста Фармера а, Дэн Брауна а Реногахь мастерскехь тоайина казинон чкъургана кхачанца $1,500 делира, студентийн братствон синкъерамна ю аьлла. Бутташкахь цара иза бусий университетан Ӏаморан лаборатори йоккхура, инфрацӀечу датчикашца, шаьш йина электронни сахьтаца, буьрка металлах тоьхча тат хезча юьхьйолу фотоаппаратца а юстура. Цара карийнарг хьовзорехь хӀун мехала ду, цуьнан дика доца могӀам ду хӀинца а. Сецадарх дукхах дерг хӀаваъ до, некъал дукха. Дюймах итталгӀа дакъа бен нийса доцу чкъург буьрка некъах мичахь болу хуьйцу, агӀор таьӀначу чкъургахь буьрка лакхарчу агӀор боьлху, цо хьалххе алар атта до. Буьркаш къаьсташ бу: тефлонан буьрка бильярдан буьркан композитах бинчул шозза сиха сецалора. Некъах ваьлча а буьрка кхоссало, юккъерчу барамехь гонан диалгӀачу декъал кхоалгӀачу декъе кхаччалц сов доцуш. И кхоссар дерриг план тӀехь лаьттина хаттар дара, хьалххе алар дӀадаккха иза шуьйра дацара. Аьхке чекхйолуш цара мега хьалхалла 44% ю аьлла лерира, Торпа шен гӀирсна делла терахь.
Компани а, пирог а
Цара гӀуллакхана Eudaemonic Enterprises цӀе тиллира, хьекъалца дехачу дахаран ирсах лаьцна грекийн дашах. Цу тӀехь болх бинчу массарна а тӀейогӀучу толамех доккхуш, бинчу сахьтийн барамехь мах бала безара: цара Eudaemonic Pie, «Эвдемоникан пирог» олучух дакъа. Даьккхинчу ахчано шайн бакъонашца Ӏилма деш болчу доттагӀийн юкъаралла латто езаш яра.
Белшин кӀел компьютер, 1976–1978
Хьалхара машен 1976 шеран сентябрехь поштаца $250-на еанчу набор-компьютерах кхиъна, Apple-н компьютерашкахь а лелош хилла 6502 процессорна тӀехь. Цкъа а программаш язйина воцчу Фармера цу чу буьрканан а, роторангӀирсРоторЯчейкаш лелош йолу чкъурган хьийза дакъа.Дуьззина еша → а уравненеш язйира. Казинон верси дегӀах дӀайихкина лелайора, белшин кӀел я, зударша, лифчикехь. Чкъурган уллехь волчу ловзархочо коьртачу пӀелгашца выключателаш тоьхна: цхьана пӀелгаца зерочкъургЗероЦхьа а нийса шансийн, дюжинин я колоннин ставкано ца лоцу цхьаъ бен йоцу баьццара ячейка; казинон пайда кху чуьра бу. Кхин цӀерш: цхьа зеро, 0.Дуьззина еша →, тӀаккха буьрка билгалчу меттигах чекхбуьлуш билгалдора, вукхуьнца программин гӀирсаш хуьйцура. Программа цхьана чкъурге нисъян ткъа минот гергга тийна тохар дезара. ТӀаккха хӀора хьовзорехь масех секунд яьлча компьютеро чкъурган бархӀ секторчкъургСекторЧкъургехь вовшахдиттина ячейкийн аьхна дакъа, столан схеми тӀехь тоба а доцуш.Дуьззина еша → юкъара цхьаъ яьккхира, я «ставка ца йилла» хаийтира, чкъоргах кегий плунжераш тухуш. Столан кхечу юьххехь волчу шолгӀачу ловзархочо, гӀийлачу радиосигналца вовшахтоьхначунна, и тохар хаалора, цу секторан кхо я диъ терахь дӀалоцура, цкъацкъа чкъургехь цуьнан уллера терахь хийцира, сурт еша хала хилийта.
Хьалхара некъ, 1977 шеран декабрехь Лейк-Тахо а, Рено а, цхьа деха гӀирсийн бохар дара. Масех кӀира даьлча, Лас-Вегасан Даунтаунехь Golden Gate казинохь Фармер ша диъ ах сахьт ловзура, фишкинаахчаФишкаБилгалчу барамах йолу знак, ставка йилла столан схеми тӀе дуьллу. Кхин цӀе: чек.Дуьззина еша → итт цент. Пайда кӀезиг бара, амма масех бӀе хьовзорехь цо а, Брауна а хьалхалла, ларлуш, 25% лерира.
1978 шеран аьхке
Цу аьхка тоба кӀиранашкахь рогӀаллица ловзура, Даунтаунехь а, Стрипехь а, дийнахь ши сесси, цхьа казино рогӀерчу бусанашкахь цкъа а доцуш. ХӀора казинох цара тетрадь латтайора: цуьнан чкъургаш а, уьш мел нийса яц а, белхахой а, сменаш хийцар а. Лас-Вегасан чкъургаш гӀоьнна агӀор таьӀна хилира, буьйсанан ловзарш меллаша дара, компьютерна оьшург иза дара, хӀунда аьлча меллаша хьийза ротор а, сиха буьрка а юста а, ставка йилла а кхин хан йитар ду. Дика буьйсанаш хилира. Circus Circus казинохь буьйсанна шиъ даьлча крупьенахКрупьеРулеткин столан дилер.Дуьззина еша → хийцарна эшош йолу сесси 25 центан фишкашца масех бӀе долларе хийцаелира. Иштта бохарш а даима дара: къастийна сизаш, йовхоне хьаьжжина дӀасадовлу радиоуьйраш, коч тӀе тегна антеннин сизашкара электрически тохарш. Цхьана бусанна плунжераш сецира, сизаш тӀехдовхделира, Ингрид Хёрманнас, дагийна хиллехь а, ловзар дӀахьора, толаме стоьлах дӀаялале. Казинон белхахоша толам тергалбора, метод цкъа а ца тергалйира; цкъа фишкийн тоба кхуьуш оьгӀазъяьллачу крупьес хьийзаш йолу чкъург схьалаьцна, нуьцкъала хьийзийра.
Кхойтта баттахь цара Невадехь бархӀ некъ бира, дукхахьолахь итт а, ткъе пхи а центан ставкаш йоьллуш, масех эзар доллар даьккхира. 1978 шеран декабрехь California Club казинохь сессино кхаа сахьтехь $1,000 сов делира, метод тоьллачу гӀирсах хьакъ ю аьлла тешийра уьш.
Паккарда а, Байлза а Лас-Вегасехь магнитофонаца рулеткин буьркаш юсту.
Реногахь эцна казинон чкъург; юстаран аьхке; хьалхара набор-компьютер.
Казино хьалхара некъ, Лейк-Тахо а, Рено а. ГӀирс боьхна.
Golden Gate, Лас-Вегас: итт центан ставкашца диъ ах сахьт, хьалхалла 25% лерина.
Лас-Вегасехь дегӀах йихкина компьютерца кӀиранашкахь ловзар.
California Club: кхаа сахьтехь $1,000 сов.
Компьютер мачин чу хӀотта юха йо.
Лас-Вегас: электрически гӀовгӀано радиоуьйр къуьйлу. Проект сецна.
Невадо хьалххе олу гӀирсаш дихку. The Eudaemonic Pie арайолу.
Мачин чохь компьютер, 1980–1981
Сизаш дегӀах дӀадахийта цара дерриг мачийн чу дилла сацам бира. Марк Труитта, эскаран радаран белхан интервьюх араваьллачу керлачу физикан выпускнико, цунна шо ах дахийтира. Иза чу дижийна ойла университетан техникера еара: хьалххе аларийн юккъехь компьютер дӀайоккхуш, батарейкаш дукха кӀезиг оьшу. Труитта чипаш шаьш яйинчу шина платин тӀе хӀиттийра, цхьаъ вукхуьнан тӀе дерзийна, юккъе чӀогӀа лам доттуш: ши дюйм а, диъ дюйм а, ах дюйм стомма блок хилира, цунна тӀехь лела мегаш. Батарейкаш, антенна, кхаа зуммерах шиъ кӀажа чу дахара. Кхаа сихаллехь кхаа зуммеро исс сигнал лора: бархӀ сектор а, «ставка ца йилла» а. Мачийн пхьаьрса Ӏадатан тӀаьрсиган мачаш чуьра даьсса йира, цхьа а хаттар ца хаттира.
1981 шеран ноябрехь Фармер а, яздархо Томас Басс а мачаш а, $2,500 а эцна Лас-Вегасе дахара. Хьалхарчу стоьлахь хьалхара хьалххе алар нийса хилира, тӀаккха зуммераш ма-хуьллу хьийза доладелира. Казинош электрически гӀовгӀанах юьзна ю, тергаман камерашкара, неонан хаамашкара, слот-машенашкара, цо мачийн юккъера гӀийла радиоуьйр къуьйлура; мотелан чоьнахь телевизоро а иштта дора. Диъ стага денош деш тодар а ца гӀоьнна, проект цигахь сецира. ГӀирс Санта-Крузехь подвалехь сундукан чу дахара.
44% хӀун ю
Американ чкъургахь цхьана терахьна ставкаставкаЦхьана терахьна ставкаЦхьа терахь, дӀадалар 35:1.Дуьззина еша → юккъерчу барамехь 38 хьовзорехь цкъа йолу, 35:1 дӀало, цо ловзархочунна 5.26% хьаьвзо. 44% хьалхалла — 25 хьовзорехь цкъа йолуш, оцу ставкин мах бу: йиллинчу хӀора 25 фишкина 36 фишка юхайогӀу. Цундела компьютерна терахь хаа ца дезара. Цо харжина терахьаш аьттоно магийначул цхьаъ ах шозза кест-кеста дала дезара.
Доккха хьалхалла хиллехь а, иза ловзар санна хӀунда хийтира
35:1-ца хьалхалла меллаша а, ма-дарра доцуш а дӀало. Тобанан цхьана хьехархочо дӀахьедира, терахьна $100 йоьллу ловзархо хьалхалла гучуяларе $10,000 я $20,000 эшна хила мега, арифметика а цуьнца реза ю: цхьана терахьна 44% хьалхалла йолуш а, 100 хьовзорал тӀаьхьа ловзархо деа хьолах цкъа гергга хӀинца а зенехь хуьлу. Цундела Эвдемонаш итт центах доладелира, шайн банкроллахчаБанкроллЛовзаран дуьхьа дӀасакъастийна ерриге ахча. Банкролл урхалла — цуьнах цхьана ставкина а, цхьана сессина а мел кхерам бало къастор ду.Дуьззина еша → даьккхинчу ахчанах кхиийра, 1978-чу шарахь царна тӀетоьхна Алан Льюиса мел ставка йилла еза, цу тӀехь хан йоккхура. ТӀаьхьо Фармера ойла йира, уьш тӀех ларлуш хилла. Кегийчу ставкаша уьш кхерамах ларбира, амма шерашкахь бинчу белхан мах а кӀезиг хилира.
Цунна хӀун дахна, цо хӀун делла
$15,000 гергга дакъошна, гӀирсашна а, Труиттан алапина а дахара, цунах дукхах дерг Фармерера а, тӀаьхьо цуьнга маре яханчу юрист Летти Белинера а. Фармерана 3,500 сахьт болх лерира, Труиттана 3,000, Паккардана 2,000. Цунна дуьхьал кегийчу ставкашца даьккхина масех эзар доллар ду. 1983-чу шарахь Фармера ловзаран журналехь инвесторш лоьхуш кхайкхам бира, казинохь 20–40% хьалхалла тоьшна прототип ю аьлла. Эвдемонаш ловзучу хенахь Белина Невадан законашкахь ловзар хьалххе алар дихкина хӀумма а ца карийнера; 1985 шеран майхь штато цунна гӀирс лелор зулам дира. Дисинарг Ӏилма дара. Компьютераш яран Фармер, Паккард а, церан доттагӀий а хаосах Ӏилманна кечбира, цигахь цара шайн цӀераш йира.
Тахана книга ешар
ТӀаьххьарчу некъахь ставкаш йиллинчу Томас Басса The Eudaemonic Pie (1985) книгехь и дийцар дийцира, тобанца дехачу интервьюшна тӀехь, и агӀо а цунна тӀехь ю. Цу чохь рулеткин доца истори проектах лаьцначу дийцарал кӀезиг тешаме ю. Цо Джаггеран ялх белхе баьхна писаран дийцар юха а боху, иза 1901 шеран книгел генна ца доьду (хьажа Джозеф Джаггер), Торпан а, Шеннонан а казинохь тест 1962-чу шарахь хӀоттайо, Торпан шен дийцарша 1961 шеран аьхке ю боху.
Хаттарш
ХӀан-хӀа. Итт а, ткъе пхи а центан ставкашца цара масех эзар доллар даьккхира, $15,000 гергга а, эзарнаш сахьт а дайира.
Уьш ловзучу хенахь Невадехь гӀирсаца ловзар хьалххе алар дихкина закон яцара. 1985 шо дуьйна ю, казинош йолчу дукхахйолчу меттигашкахь хӀинца ю.
Буьрка тосуш ставкаш дӀакъовлучу меттигашкахь бийр бац, дийнчу студешкахь санна, иштта гӀирс казино чу балор дукхахйолчу юрисдикцешкахь зулам ду.
Математикица самукъадаккхар
Хьалха шаьш хьажийша. ХӀора жоп дӀадихкина ду; кийча хилча, схьадиллийша.
Эвдемонаша шайн компьютер Американ чкъургехь цхьана терахьна ставкинаставкаЦхьана терахьна ставкаЦхьа терахь, дӀадалар 35:1.Дуьззина еша → 44% мехала лерира, цигахь и ставкано 35:1 дӀало. И бакъ хилийта хаьржинчу терахьо мел кест-кеста толам баккха беза? Ткъа буьркагӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → дисинчех муьлххачу а цхьатерра таронца дуьжуш хилча, прогнозо 38 ячейкехгӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → мел ячейка дӀаяккха еза?
Жоп гайта
Жоп 25 хьовзорах цкъа. Иза 13 ячейка дӀаяккхарца а, 25 дитарца а цхьатерра ду.
Толам баьккхина фишкаахчаФишкаБилгалчу барамах йолу знак, ставка йилла столан схеми тӀе дуьллу. Кхин цӀе: чек.Дуьззина еша → кхин 35-ца юхайогӀу: 36 фишка. Терахьо n хьовзорах цкъа толам боккхуш белахь, йиллинчу n фишкано 36 юхаялайо, цундела ставка 36/n − 1 мехала ю.
Иза 0.44-на нийса дае: 36/n = 1.44, цундела n = 25. Прогноз йоцуш n 38 ду, ткъа ставка 36/38 − 1 = −5.26% мехала ю.
ХӀинца прогнозо k ячейка дӀайоккху бохуш, ткъа буьрка дисинчу 38 − k ячейкех хӀоранехь цхьатерра таронца дуьжуш. Царах цхьаннехь йолчу фишкано 38 − k хьовзорах цкъа толам боккху. 44%-на 38 − k = 25 оьшу, цундела k = 13: чкъурган кхоалгӀачу декъал кӀеззиг сов.
Книгехь Фармера аьлла ду, 40% бархӀ ячейка дӀаяккхарх схьабогӀу. Оцу атта моделехь бархӀа 36/30 − 1 = 20% ло, цундела бакъ сурт цхьатерра хилла дац: дисинчу ячейкех цхьаберш вукхарел дукха кест-кеста хуьлуш хилла.
дӀаяьккхина ячейкашдисина ячейкашцхьана терахьна ставкин мах038−5.26%2360%830+20%1325+44%1919+89%Шун терахьо бакъдолуш 25 хьовзорах цкъа 35:1-ца толам боккху бохуш, 44% хьалхалла. Аша хьовзорехь цхьа фишка йоьллу. 100 хьовзорал тӀаьхьа шу тӀаьхьа хиларан таро мел ю? 500 хьовзорал тӀаьхьа?
Жоп гайта
Жоп 100 хьовзорал тӀаьхьа гергга 23%, ткъа 500 хьовзорал тӀаьхьа а хӀинца а гергга 6%.
100 хьовзорал тӀаьхьа аша 100 фишка йиллина, ткъа хӀора толамо 36 юхаялайо. Шина толамо 72 ло, 28 зен; кхаа толамо 108 ло, 8 пайда. Цундела аша шозза я кӀезиг толам баьккхинехь, шу тӀаьхьа ду.
100 хьовзорехь толам цаларан таро (24/25)¹⁰⁰ = 1.7% ю. Нийсса цхьа толам: 100 × (1/25) × (24/25)⁹⁹ = 7.0%. Нийсса ши: 4,950 × (1/25)² × (24/25)⁹⁸ = 14.5%. Цхьаьна 23.2%.
500 хьовзорал тӀаьхьа хьалха хила шуна 14 толам оьшу (14 × 36 = 504), ткъа юккъера барам 20 бу. 13 я кӀезиг хиларан таро гергга 6.2% ю.
Иза хала кхочуш хуьлучу ставкин вукха агӀо ю. Хьалхалла йоккха ю, амма 100 хьовзоран диъ серех цхьаннехь иза ца гуш дуьсу. Хьалхалла йолуш хилар тешна ца хуучу ловзархочунна вон серий йохийначу компьютерах къасто ца ло, ткъа Эвдемонаш кест-кеста цу хьолехь хилла.
хьовзоршхьалха хила оьшу толамаштӀаьхьа хиларан таро50240.1%100323.2%200618.6%500146.2%Книгехь боху, 44% хьалхаллица сахьтехь 50-зза йиллинчу $100-о сахьтехь $2,200 дала деза. Иза хьажийша. ТӀаккха тобано бакъдолуш ловзийнчу ставкашкахь цу хьалхаллица мел даьккхина хьесап дийша: хьовзорехь цхьа дайм.
Жоп гайта
Жоп Хьовзорехь $100 йолуш $2,200 нийса ду. Хьовзорехь цхьа дайм йолуш сахьтехь $2.20 ду.
Хьалхалла дерриг йиллинчун дакъа ду. Хьовзорехь $100 а, сахьтехь 50 хьовзор а долуш, $5,000 йиллина, ткъа цуьнан 44% $2,200 ду.
Хьовзорехь 10 центехь сахьтехь $5 йиллина, ткъа $5-ан 44% $2.20 ду. Диъ терахь хӀоранна цхьацца дайм йиллина тӀекъовлуш а, иза ши стагана сахьтехь $8.80 ду.
Тоба лахара ставкашца ловзура, хӀунда аьлча цара банкроллахчаБанкроллЛовзаран дуьхьа дӀасакъастийна ерриге ахча. Банкролл урхалла — цуьнах цхьана ставкина а, цхьана сессина а мел кхерам бало къастор ду.Дуьззина еша → хӀумма а доцчура кхуллура, ткъа лакхарчу хаттаро гойту ма-хиллара, 35:1-ца 44% хьалхалла сахьтийн эшалуш хила тарло. Оцу ларлуш хиларан мах иза бара: кеп нийсса болх беш хиллехь а, цо балхал кӀезиг дӀалора.
Самукъадаккхархьама
Физико болх бира. Неоно толам баьккхира.
Хьосташ
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”
- Thorp, E. O. “The invention of the first wearable computer.”
- Nevada Revised Statutes, chapter 465.