Сецар
Хьовзоран бакъдолуш хьалххе хаалуш долу цхьаъ бен доцу дакъа.
Некъа тӀехь буьрка сецар хьакхадаларо а, хӀаваан дуьхьалоно а билгалйинчу шерачу сизе хьаьжжина хуьлу. Масех гонан ханаца охьадожаран хан секундан цхьана декъе кхаччалц хьесап ян мега. ТӀаьхьарчу даржаро и нийсалла дукхахьолахь хӀаллакйо.
Модель
БуьркагӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → шина декъо меллашбо аьлла лара: хийцалуш доцчу a декъо (гӀирдаларан хьакхадалар) а, чехкаллина пропорциональни b·v декъо (хӀаваан дуьхьалло а, чехкаллех дозу кхин дайнарш а): dv/dt = −(a + bv). Цуьнан жамӀ — критически охьадожаран чехкаллина экспоненциально гергадалар ду. Цундела гонан хан T = 2πr/v хӀора гонехь даккхий а лаьтташ болчу барамехь яхло. Хьалхарчу масех гонца a а, b а схьалахахь, дисина гонаш а, охьадожаран хан а шаьш схьайовлу. Кхузахь цхьа а тамашена хӀума дац; иза некъа тӀехь болчу буьркана тӀехь хьалхарчу шеран механика ю.
Хьесапо хӀун ло
0.2 секунде кхаччалц нийса охьадожаран хан, секундехь 15 ячейкагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → йолчу роторангӀирсРоторЯчейкаш лелош йолу чкъурган хьийза дакъа.Дуьззина еша → чехкаллица цхьаьна, охьадожаран меттиган кӀел йолу ячейка гергга кхаа ячейке кхаччалц нийса карайо. Хьалххе хаархочунна иза дика кхаъ бу. Вон кхаъ — тӀаккха буьрка басегӀирсБасеБуьрканан некъан а, ячейкийн а юккъехь йолу басе, цигахь дефлекторш бу.Дуьззина еша → тӀехула дӀа а боьдий, дефлекторахгӀирсДефлекторБасена тӀехь болу, охьабужу буьрка дӀасакхуссу металлан дуьхьало. Кхин цӀерш: каноэ, ромб, пин.Дуьззина еша → кхетий, ячейкийн дозанашнагӀирсЯчейкийн дозаЧкъургехь шина ячейкина юккъехь йолу металлан доза.Дуьззина еша → тӀехула кхоссало, ткъа тӀаьххьара ячейка 20–30 ячейка шуьйрачу декъадаларехь даьржина ю. Некъан муьран нийсалла дукхахьолахь охьадожаран муьран даржаро «юу».
ХӀун дуьсу
Даржаран декъадаларехь мода елахь, буьрка охьадожаран ячейкин герга случайни хиларал кест-кеста сецахь, хьалххе хаьллачу ячейкин гонахарчу секторначкъургСекторЧкъургехь вовшахдиттина ячейкийн аьхна дакъа, столан схеми тӀехь тоба а доцуш.Дуьззина еша → ставка йиллар кӀеззиг хьалхалла ло. Смолл а, Цзе а (2012) иза лабораторехь камерица дустина, хьалххе хаьллачу секторе кхетар казинон пайдаматематикаКазинон пайдаЮккъерчу барамехь хӀора ставкех казино дуьтту дакъа: Европин рулеткехь 2.70%.Дуьззина еша → ловзархочун масех процентан хьалхалле доккхуш тоъал лакха хилар карийна. Церан хьелаш — лакхара дерриг гуш хилар, евзаш йолу чкъург, буьрка кхоссинчул тӀаьхьа йиллина ставкаш — дийначу столахь дац.
Сахьтана сахьте хӀун хийцало
И ши константа чкъургана чӀагӀйина яц. Эвдемонаша, 1970-чу шерашкахь казинон чкъургана шераш даьхна хан язйинчара, карийна, меллашдаларан дукхах дерг хӀаваано дийриг, некъал а алсам, ткъа буьрка а маьӀне хилар: тефлонан буьркано бильярдан буьрканан композитах бинчул шозза сиха чехкалла йойура. НеӀ схьаелча я хенан хӀоттам хийцалча, сахьтехь церан хьалххе хааран 5–10% дӀасакхоссалуш а гина цара, тайниг я деза хӀаваа буьрка хьалхе меллашдо дела. Цундела церан программехь буьрка меллашдаларан чехкаллина а, иза некъа тӀера дӀабоьдучу чехкаллина а къаьсттина нисдарш дара, ткъа ловзархочо хӀора столахь а, хьалххе хаарш дӀасадовла доьлча юха а шиъ а керла нисдора.
Лабораторино иза хӀунда дуьйцу
Муьлххачо а иза дан аьлла дац. Ловзаран случайналла бакъдолуш стенах лаьтта гайта: казиноша ставкаш хьалххе дӀакъовларца а, уггар кӀезиг гонашца а ларйо детерминированни мур а, дефлекторашца а, лохачу ячейкийн дозанашца а ларйо хаосан мур а. Иза кхеташ волчу ловзархочунна 2.70% хӀунда кхерамза ду кхета.
Хьесап шаьш дар
Муьлхачу а трансляцехь дефлекторна хьалхара буьрка кхаа гонехь хан язйийша, дӀахьедийша; дукхахьолахь аша охьадожар цхьана гонан нийсаллехь карор ду — иза дийцинчу кепара болх беш долу детерминированни мур бу. ТӀаккха охьадожаран меттиган кӀел йолчу ячейкица дуьстина буьрка бакъдолуш мичахь соцу хьажийша, шовзткъе итт хьовзорехь лерийша. И лерар даржаран декъадалар ду, ткъа цуьнан шоралла — «иза хӀунда эшо йиш яц?» бохучу хаттаран жоп.
Формула
Хаттарш
Яц. Хьакхадалар чанах, тайналлех, тӀеӀиттаяларх дозуш хийцало. Хьалххе хаархоша хӀора хьовзорехь юха нисйо.
Кхаа гоно гергара хьесап ло; пхеа-ялха гоно — дика хьесап. Студин уггар кӀезиг диъ го ставка йилла кӀезиг хан юьту, ткъа ставкаш муьлхачу а хьолехь дӀакъевлла хуьлу.
Масесса, кӀеззиг хенахь, гӀирсашца, казиноша нисдаллалц а, законаш тӀаьхьадаллалц а. «Хьалхалла лоьхуш ловзар» агӀонга хьовсийша.
Математикица самукъадаккхар
Хьалха шаьш хьажийша. ХӀора жоп дӀадихкина ду; кийча хилча, схьадиллийша.
Торпан масалан моделехь, сецалучу буьрканангӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → некъахь цхьана гонна T секунд оьшуш делахь, буьрка некъах яллале цунна 1/(e^(3T/20) − 1) − 10/3 го дисна. Ах секундехь гонал тӀаьхьа мел го дисна, ткъа дуьззинчу секундехь гонал тӀаьхьа? T = 0.8 долуш хан язъярехь 0.012 секундан гӀалато прогноз мел генна ахьо?
Жоп гайта
Жоп Ах секундан гонал тӀаьхьа гергга 9.5 го, ткъа цхьана секундан гонал тӀаьхьа 2.85. ГӀалато прогноз гонан гергга 0.12-ца ахьо, гергга 4½ ячейкагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша →.
T = 0.5: 3T/20 = 0.075, ткъа e^0.075 ≈ 1.0779, цундела 1/0.0779 ≈ 12.84, ткъа 12.84 − 3.33 ≈ 9.51 го. T = 1: e^0.15 ≈ 1.1618, 1/0.1618 ≈ 6.18, ткъа 6.18 − 3.33 ≈ 2.85. Сиха го — дукха го дисна бохург ду, ткъа шозза меллачу гоно кхоалгӀачу декъал кӀезиг го дуьту.
T = 0.8 долуш формулано 4.51 го ло; T = 0.812 долуш 4.39. Секундан 12 эзаргӀа гӀалато, буьрка шен шоралла хьаьвзина хан, прогноз гонан 0.12-ца ахьо: 37 ячейка йолчу чкъурган гергга 4½ ячейка. И цхьа гӀалат Торпан гӀалатийн бюджето буьрка хан язъярна лерина 5.5 ячейкин дукхаха дакъа ду («Хьалхалла лоьхуш ловзар» хьажийша), ткъа цундела прогноз ечун доза сахьто до, арифметико ца до.
Самукъадаккхархьама
Охьадожаре кхаччалц хьалххе хаало. ТӀаккха — дефлекторш.
Хьосташ
- Small, M. & Tse, C. K. “Predicting the outcome of roulette.”
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”