Зорбане яьккхина хьовзорийн истори ешар
Дукха дийна операторша хьовзорийн дуьззина истори арахоьцу. Кхузахь ду иза муха еша, муха цӀанъян, цо хӀун ала мега, хӀун ала ца мега.
Хьовзорийн истори — хан йолуш жамӀийн могӀам бу, кест-кеста хӀора столана къаьстина. Нийса цахиларан анализна иза коьчал ю, нагахь иза техникин гӀуллакх доцчу муьрехь цхьа чкъурган кортагӀирсЧкъурган кортаРоторан синоним: терахьаш лелош долу хьийза дакъа.Дуьззина еша → билгалбоккхуш белахь бен. Дукхахберш иштта бац, ткъа дукхахберш чӀогӀа доца бу.
Историхь хӀун ду
Хан, столан цӀе, жамӀ (0–36), цкъацкъа дилеран цӀе а, гонан ID а. Иза ловзаран серверо дӀаяздинчун журнал ю, цундела иза нийса ю. Цу чохь кӀезиг хуьлуш дерг ду оцу хенахь оцу столахь хиллачу физикин роторангӀирсРоторЯчейкаш лелош йолу чкъурган хьийза дакъа.Дуьззина еша → корта муьлха бу, ткъа нийса цахиларан анализна оьшург иза ду, хӀунда аьлча кортош кедаршнагӀирсЧкъурган кедарЧкъурган меттахь латташ долу арахьара дакъа: буьрканан некъ а, басе а латтош йолу дечиган я композитан йист, цу чохь ротор хьийза.Дуьззина еша → юккъехь хуьйцу.
Хаамаш цӀанбар
Хадарш (техникин гӀуллакх, дӀакъовларш), шалха гонан ID, 0–36 арахьара жамӀаш (Американчу столахь 00, тестан хьовзорш), ткъа корта хийцар гойтуш хила тарлуш долу дилераш хийцаран рогӀаллин хийцамаш талла. Масех сахьтал деха муьлхха а хадарехь хаамаш дакъошка декъа; дакъош тайп-тайпана чкъургаш хила тарлуш лара. Нагахь столан цӀе бен билгалдоккхург доцуш делахь, корта баттахь цкъа мукъа хийцина аьлла лара.
Тесташ яр
ХӀора декъехь: 37 ячейкинагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → тӀехь хи-квадрат (df 36), чкъурган рогӀаллехь секторийнчкъургСекторЧкъургехь вовшахдиттина ячейкийн аьхна дакъа, столан схеми тӀехь тоба а доцуш.Дуьззина еша → z-барамаш, ткъа хьажале шеко хиллачу муьлххачу а ячейкина биномиальни тест. ТӀаккха декъа чохь жамӀаш эдде, тесташ юха а е: эдинчу статистико гойту оцу выборкин барамехь нийса хилар муха хуьлу, ткъа нагахь шун бакъ статистика эдинчу барамал къаьсттина арахьа яцахь, шуна хӀумма а ца карийна. Чкъурган нийса цахиларан анализаторо иза браузерехь до.
Шуна хӀун карор ду
ГӀовгӀа. 300 хьовзорехь 13–15 кхетар долу довха терахьашмифДовха терахьТӀаьххьарчу хенахь хьоьжучул сиха даьлла терахь. Нийсачу чкъургехь цо хӀумма а хьалха ца хоуьйту.Дуьззина еша →, ±1.5 сигмехь секторш, 36 ± 8 гергга хи-квадрат. Цкъацкъа p < 0.05 долу дакъа, ткъа ткъа декъах цхьана декъо иштта до. Иза цу столан рогӀерчу декъе хьажа бахьана лара, иза дӀадаларх хьоьжуш. Шийтта гергга историхь шуна Ӏамор ду масех эзар барамехь выборкашкахь случайни хилар муха хуьлу, ткъа Лабораторино Ӏамо мега уггар пайде хӀума иза ду.
Историш хӀунна дика ю
Дилеро кхайкхийнарг журналца дустар. Хьоьжу зен хьесапдан чехкалла (сахьтехь хьовзорш) юстар. Бакъчу хаамашна тӀехь вина денан хаттарматематикаВина денан хаттарШиннан вина де цхьаъ хила тарлуш мел нах оьшу, я терахь юха даллалц мел хьовзор оьшу. 37 ячейка йолчу чкъургехь 8 хьовзор тоьар ду ахкал сов таро хилийта.Дуьззина еша →, серийн йохалла, довха терахьийн декъадалар Ӏамар. Ахча кӀелхьардоккху синхаам кхоллар: 500 хьовзорехь кеп кеп яц. Ткъа, принципехь, нийса цахиларан тетрадан хьалхара агӀо санна, ткъа керлачу техникин гӀуллакхо иза юзале пайдаза йийр ю.
Хаттарш
КӀезиг хьолахь. Залаш 20 терахь гойту, бисинарг чохь латто.
Гуш хилийта, ткъа ловзархоша доьху дела. Техникин гӀуллакх деш долчу чкъургехь цунах царна хӀумма а зен дац.
Дерриг декъана хи-квадрат. Иза къаьсттина дацахь, саца.
Самукъадаккхархьама
Хаамаш бакъ бу. Цара дуьйцу чкъург хӀинца хила а ца тарло.
Хьосташ
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.