Ловзархочун гӀалат
Цхьа жамӀ хьалха цкъачунна ца даьлла дела, хӀинца «дала деза» бохучух тешар.
Итт цӀен даьлча а Ӏаьржа даларан вероятность 18/37 ю. Чкъурго хӀумма а дагахь ца латто, цунна хӀумма а декхар дац.
ГӀалат
ЦӀенставкаЦӀен18 цӀечу терахьна нийса шансийн ставка. Французийн: Руж.Дуьззина еша → итт рогӀехь даьлча, дукха ловзархошна хета ӀаьржаставкаӀаьржа18 Ӏаьржачу терахьна нийса шансийн ставка. Французийн: Нуар.Дуьззина еша → «дала деза», цуьнга хьаьжжина ставка дуьллу. Кхечарна хета цӀен «довха» ду, цунна дуьллу. Шиъ а чекхдаьллачу рогӀаллах хӀинца а хилла доцчу хьовзорна ойла еш бу. БуьрканнагӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → ца хаьа тӀаьхьарчу итт хьовзорехь хӀун хилла; ячейкашгӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → цхьана сахьт хьалха санна цхьатерра доккха ю; Ӏаьржачун вероятностьматематикаВероятностьЖамӀан таро, 0-ера 1-е кхаччалц я 0%-ера 100%-е кхаччалц. Цхьа терахь: 1/37 = 2.70%.Дуьззина еша → даима санна 18/37 ю.
Иза бакъ хӀунда хета
Генарчу хенахь цӀечун а, Ӏаьржачун а дакъош бакъдолуш хӀоранна а 18/37-на герга долу. Даккхийчу терахьийн закономатематикаДаккхийчу терахьийн законТаллаллийн дукхалла доккха хуьлуш, вовшах доцу жамӀийн юккъера барам математикин ожидане гергакхочу.Дуьззина еша → иза тешо. Амма герга довлар меттахӀоттарца дац, кӀезиг хиларца ду: кхин 1,000 хьовзор даьлча, итт сов цӀен декъехь горгдаккхаран гӀалат ду, Ӏаьржа тӀекхиъна дела дац, выборка йоккха хилла дела ду. Ӏаьржа таро алсам йоккху механизм яц, ткъа даккхийчу терахьийн законна иза ца оьшу.
Монте-Карло, 1913 шеран 18 август
Casino de Monte-Carlo-н цхьана столахь Ӏаьржа цхьаьна тӀаьхьа 26 рогӀехь делира. ПхийттолгӀачу Ӏаьржачул тӀаьхьа гергга ловзархой цӀечунна ставкаш йохкуш бевлира, шолла а, юха а шолла а йоккхуш, хӀора хьовзор хьалхарчул «тешаме» хеташ. Казинос миллионаш франк даьккхира. Хьалхарчу Ӏаьржачунна дуьйна оцу рогӀаллин вероятность 137 миллионах 1 яра, ткъа дуьненан казинойн цхьанхьа иза тӀаккха хиларан вероятность гергга цхьаъ яра. Ловзархочун гӀалатна Монте-Карлон гӀалат а олу цундела.
Тамашийна дац. 44 рогӀех цкъа хуьлу.
Ловзархой тидам бан болало. ЦӀен «дала деза».
Стол нахах юьзна ю. ХӀора эшарал тӀаьхьа цӀечунна ставкаш шолла йоккху.
Бахамаш дӀабевла. ХӀора керлачу Ӏаьржачо цӀен кхин а тешаме хеташ до.
РогӀалла чекхйолу. Казинос рогӀалла хилар «хаа» йиш йоцучу рогӀаллина дуьхьал ставкаш йиллинчу нехан миллионаш франк даьккхина.
Довха куьг
РогӀаллехь ду дела бос тӀеэцар — иза дуьхьал дерзийна цхьа гӀалат ду: рогӀалла чекхъяла метта, дӀа а гӀур ю аьлла хьоьжу. Психологаша иза довха куьгмифДовха куьгТоламийн я цхьана жамӀан серо кхин а иштта хила таро совйоккху бохучу тешам. Чкъурган хьалха иза духахьа хьовзийна ловзархочун гӀалат ду.Дуьззина еша → олу, Гилович, Валлоне а, Тверски а 1985 шарахь баскетболехь кхоссаршкахь рогӀаллаш лехначу таллам тӀера, цара ларамаза хиларал сов хӀумма а ца карийра. 2018 шарахь Миллера а, Санхурхос а гайтира тест ша агӀор таьӀна хилла: доцачу язъярехь тоьхначул тӀаьхьа тохаран дакъа юккъерчу барамехь кхоссархочун юкъарчу барамал лахахь долу, цундела довха куьг доцу ловзархо кӀеззиг шийла хета. Нисйича, оцу хаамаша жима довха куьг гойту. Адам дохдала мега; чкъурган хӀоттар хуьлийла дац. Цхьаболу ловзархой цхьана хенахь шина а тешаш бу: рогӀалла «дукха еха» хиллалц дӀагӀур ю, тӀаккха чекхйолу. Нийсачу чкъургехь хӀора кепан математикин ожиданиматематикаМатематикин ожиданиГенарчу хенахь цхьана ставкин юккъера жамӀ. Европин хӀора стандартни ставкехь ставкин −1/37.Дуьззина еша → ахча кхоссарца бос харжарехь санна ю: ставкин −2.70%.
Бакъчу столахь
Крозона а, Сундалис а (2005) Реноерчу доккхачу казинон шалха зерочкъургЗероЦхьа а нийса шансийн, дюжинин я колоннин ставкано ца лоцу цхьаъ бен йоцу баьццара ячейка; казинон пайда кху чуьра бу. Кхин цӀерш: цхьа зеро, 0.Дуьззина еша → йолчу цхьана столан 18 сахьтан кхерамзаллин видео хьовсийра: 139 ловзархочо 24,131 ставка йиллира. Нийса шансийн ставкашкахьставкаНийса шансийн ставкаЦӀен/Ӏаьржа, цхьалха/шалха, лекха/лоха. 18 терахь, дӀадалар 1:1.Дуьззина еша → ловзархой гергга шина декъе бекъабелла бара: доцачу рогӀаллашна тӀаьхьахӀиттарш а, царна дуьхьалберш а. Цхьатерра пхиъ цхьаьна тӀаьхьа даьлча, уьш рогӀаллина дуьхьал таьӀна бара, ткъа ялх я сов даьлча, церан ставкийн 85% вукху агӀор яра. Оцу ловзархоша шайх лаьцна довха куьг гайтира: терахьашкахь толам баьккхича, тӀедогӀучу хьовзорехь юккъерчу барамехь 13.6 терахь юкъадоьхура, эшначул тӀаьхьа — 9.2. Церан чкъургехь нийса цахиларан билгало яцара, цундела цхьаммо а хьоьжург цу хӀуманах ца хийцалора.
Казинол арахьа
Бакъ сацамаш бечу меттехь а и тӀеозар гуш ду. Клотфелтера а, Кука а (1993) Мэрилендан хӀор дийнан терахьийн ловзар таллира: терахь даьккхинчу сохьта цунна йиллина ахча чӀогӀа лагӀделира, юха меттахӀотта беттанаш оьшура, иштта хиллехь а баккхарехь эс дац. Чена, Московица а, Шу а (2016) иза говзанчашна юкъахь карийра. Цхьанакхетта Штатийн убежищан судьяша, хьалхара гӀуллакх магийнехь, тӀедогӀург 3.3 процентан пунктал кхаччалц кӀезиг магийнера. Бейсболан судьяша, страйк кхайкхийначул тӀаьхьа, кхин страйк кхайкхо 1.5 пункт кӀезиг таро яра, герга кхоссаршкахь — цул шозза сов. Цхьатерра мах лучу кредитан белхалошца бинчу аренан экспериментехь сацамийн 9% кхаччалц иштта хийцина бара. ГӀуллакхаш ларамаза рогӀехь догӀура, цундела тӀаьхьарчу сацамо тӀедогӀучух хӀумма а ца дуьйцура, тӀаьхьарчу хьовзоро тӀедогӀучух хӀумма а ца дуьйцуш санна.
Ловзархочун духахьара гӀалат
Философа Иан Хакинга (1987) кхоалгӀа кеп цӀе тиллира. Цхьаъ чухула вогӀу, ши кӀажа шалха ялх хилла охьадужуш го, тӀаккха уьш хьалха дукха рогӀехь кхоьссина хила деза аьлла жамӀ до. ХӀора кхоссар шалха ялх хиларан цхьатерра таро йолуш ду, суьйранан хьалхара а, эзарлагӀа а, цундела гинарг ловзар мел хан ю цунах хӀумма а ца дуьйцу. Рулеткехь иза бархӀ цӀен гойтучу у тӀе кхаьчна, иза дан стол сахьташ хьийзаш хила еза аьлла сацам беш волу ловзархо ву. Даимлерчу гӀалато хьалхалерниг тӀедогӀучу хьовзоре дугӀу; хӀокхо кӀеззиг гуш дерг цхьаммо а ца гинчу хьалхалерчу хене дугӀу.
Иза бакъ ду аьлла тешна психолог
ГӀалатан Ӏилма долу ларбархой хилла. Немцойн психолог Карл Марбе хӀоранна а 49,152 вар йолу диъ регистр хьаьжна, кӀентий я мехкарий цхьаьна тӀаьхьа уггар деха рогӀалла 17 хилла карийна, деха рогӀаллаш ларамаза хиларо магочул кӀезиг хуьлу аьлла жамӀ дина, цундела рогӀалла кхечу жамӀан таро алсам йоккху аьлла. Ларамаза хиларо кхин дуьйцу: 196,608 вар хиларехь 17 я сов долу рогӀалла пхеа рогӀех диъ рогӀехь гергга хуьлу. Марбене ларамаза рогӀалла муха хуьлу нийсса иза карийнера. Эпштейна (2013) и хабар юха дуьйцу; Probability of Streaks агӀоно рулеткин кеп гойту.
ГӀалат лелаш доцу меттиг
Чкъург физикин агӀор нийса доцуш хиллехьара, хьалхалерчу хьовзорша хаам лур бара, хӀунда аьлча уьш иэсах лаьцна доцуш, ячейкех лаьцна тоьшалла хир дара. Иза Лабораторин тема ю, цхьа хӀума ала цхьана билгалчу чкъургера эзарнаш хьовзор оьшу. Йовзуш доцчу чкъургехь итт цӀечун рогӀаллина нийса цахиларан кхетор ларамаза хиларан кхеторал дукха кӀезиг хила тарло.
Хаттарш
Дац. Иза муьлхачу а вовшах доцучу юха а хуьлучу хӀуманна лела: кӀажаш, ахча, лотерейн терахьаш.
Дакъош герга хир ду. Шун жамӀ хӀинца а аша ставкашна йиллинчун −2.70% гергга хир ду.
Юккъерчу барамийн закон яц. Даккхийчу терахьийн закон ю, иза кӀезиг хиларца болх беш ю.
Математикица самукъадаккхар
Хьалха шаьш хьажийша. ХӀора жоп дӀадихкина ду; кийча хилча, схьадиллийша.
10 кхоссарал тӀаьхьа монето 7 аьрзу а, 3 цифра а гойту. 1,000 кхоссарал тӀаьхьа 517 аьрзу а, 483 цифра а гойту. Цифро тӀаьхьакхиъна аьрзу?
Жоп гайта
Жоп ТӀаьхьакхиъна дац. Башхалла 4-ера 34-е кхиира. Барам бен ца хилла нийсачух герга.
Аьрзунийн а, цифрийн а барам 7/3-ера, 2.33 герга, 517/483-е, 1.07 герга, охьабуьйлира. Иза болх беш болу даккхийчу терахьийн законматематикаДаккхийчу терахьийн законТаллаллийн дукхалла доккха хуьлуш, вовшах доцу жамӀийн юккъера барам математикин ожидане гергакхочу.Дуьззина еша → бу.
Цаьрна юккъера башхалла кхиира, 4-ера 34-е. Нийсачу монетица 1,000 кхоссарал тӀаьхьа 30 герга башхалла кест-кеста хуьлу хӀума ю: кхоссарийн дукхаллин квадратан орамца гергга кхуьу башхалла, ткъа барам 1-е тӀебоьду.
Цхьаммо а цифраш юха ца ийзайина. Хьалхарчу аьрзунийн совдаларх тӀаьхьарчу 990 кхоссаро цхьатерра дина, нисдина дац.
Монета диъ-зза кхосса, аьрзул тӀаьхьа догӀучу кхоссаршка бен ма хьовсийша. Царах мел дакъа ду аьрзу? 16 хила тарлучу могӀанах хӀораннан хьесап де, декъийн юккъера барам лаца. 50% дуй иза?
Жоп гайта
Жоп Дац. Иза 17/42 ду, 40.5% герга. Иштта хьаьжча, нийса монета аьрзул тӀаьхьа «шелло» хетало.
16 могӀа язбе. Царах шиннехь, ЦЦЦЦ а, ЦЦЦА а, хьалхарчу кхаа кхоссарехь аьрзу дац, цундела аьрзул тӀаьхьа хӀумма а ца догӀу; 14 дуьсу.
ХӀораннехь аьрзул тӀаьхьа догӀу кхоссарш а лаций, царех аьрзу мел ду лаха. АААА 3-х 3 ло. АААЦ 3-х 2 ло. АЦАЦ 2-х 0 ло. 14-ге а хьаьжча: ялх могӀано 0 ло, диъ могӀано 1/2, цхьамма 2/3, кхаамма 1 (АААА, ЦААА а, ЦЦАА а).
Дакъош вовшахтоха: 4 × 1/2 + 2/3 + 3 = 17/3. 14-на декъа: 17/42 ≈ 40.5%.
Цхьана а кхоссаро цифрина гӀо ца до; хӀораннехь 50–50 ду. Сехьадахар могӀанан могӀанца юккъера барам лаьцначухула хуьлу: аьрзунех дуьзначу могӀанехь хьажа дукха кхоссарш ду, амма иза цкъа лору, цхьа аьрзу бен доцу могӀа санна. Миллера а, Санхурхос а (2018) гайтира, 1985 шеран «довха куьг» талларехь баскетболисташ иштта бустуш хилар, цундела таронал совнаха сериш ца йолуш хетта ловзархой бакъдолчу хьолехь кӀеззиг сов сериш йолуш хилла.
Самукъадаккхархьама
КӀезиг хилар, меттахӀоттор дац. Чкъурган хӀумма а декхар дац.
Хьосташ
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.
- Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed.
- Croson, R. & Sundali, J. “The gambler’s fallacy and the hot hand: empirical data from casinos.”
- Chen, D. L., Moskowitz, T. J. & Shue, K. “Decision making under the gambler’s fallacy: evidence from asylum judges, loan officers, and baseball umpires.”
- Clotfelter, C. T. & Cook, P. J. “The ‘gambler’s fallacy’ in lottery play.”
- Gilovich, T., Vallone, R. & Tversky, A. “The hot hand in basketball: on the misperception of random sequences.”
- Miller, J. B. & Sanjurjo, A. “Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers.”
- Hacking, I. “The inverse gambler’s fallacy: the argument from design. The anthropic principle applied to Wheeler universes.”