Миф: терахьийн хан тӀекхаьчна
«ВуьрхӀийтта 150 хьовзорехь ца хилла. ХӀинца иза хила деза». Ца деза.
Дукха хенахь ца хилла терахь рогӀерчу хьовзорехь кхечу муьлххачу а терахьа санна нийса хила тарло: 1/37. Иза «хила деза» бохург жамӀийн у тӀетоьхна ловзархочун гӀалат ду.
ТӀечӀагӀдар
Казинош тӀаьххьара 20-ра 500-на кхаччалц жамӀ гойту, дукхахьолахь цхьана ханна ца хилла «шийла» терахьаш билгалдоху. Ловзархоша табло йоьшу, 17 150 хьовзорехь ца хилла гу, иза хила деза аьлла цунна ставка йоллу. Ойла иштта ю: генарчу хенахь хӀора терахь 1/37 хенахь хуьлу, цундела тӀаьхьа диссина терахь тӀаьхьакхиа деза.
Иза хьанна нийса дац
Хьовзорш вовшах доьзна дац. БуьрканнагӀирсБуьркаРоторан духа некъа тӀехула кхоьссина жима буьрка. ХӀинцалера буьркаш ивориновах я тефлонах ю, 18–21 mm.Дуьззина еша → ца хаьа 17 ца хилла, ткъа ячейкагӀирсЯчейкаРоторна тӀехь йолу терахьаш тоьхна 37 дакъа. Кхин цӀерш: бага, кад.Дуьззина еша → хьалха хиллачу барамехь ю. Генарчу хенахь пропорци нисйаларца доцуш, хьаладаларца нийсало: кхин 10,000 хьовзорал тӀаьхьа 150 хьовзоран юкъ хӀумма а доцу гергарло ду, 17 сов кест-кеста хилла дела доцуш, выборка йоккха хилла дела. Даккхийчу терахьийн закономатематикаДаккхийчу терахьийн законТаллаллийн дукхалла доккха хуьлуш, вовшах доцу жамӀийн юккъера барам математикин ожидане гергакхочу.Дуьззина еша → цхьа а терахь тӀаьхьакхиа ца деза; цо цхьаъ бен ца деза: хьалха хилла лестарш юкъарчу барамца юстича кегий хила.
Иза нийса санна хьанна хета
Дахаран кхечу массо а декъехь ца хилар кхачаран хьаьрк ду дела: ткъа минотехь ца еана автобус рогӀерчу пхеа минотехь кхачаран таро кхин а йоккха ю. Автобусаш графикехь лела дела. Рулеткин график яц; цуьнан вероятностьматематикаВероятностьЖамӀан таро, 0-ера 1-е кхаччалц я 0%-ера 100%-е кхаччалц. Цхьа терахь: 1/37 = 2.70%.Дуьззина еша → ю, ткъа вероятность квота яц. И хетам дуьненан дукхахдолчу декъана нийса бу, чкъургана гӀалат бу.
Таллам
ЖамӀийн таблошкара бӀе «шийла» терахь язде, царех хӀоранна рогӀерчу 37 хьовзорехь ставка йилла. Кхетаран барам хӀора хьовзорехь 1/37 хир бу, ларамаза харжинчу муьлххачу а терахьан санна, гӀовгӀа юкъа ца лоцуш. ЖамӀийн табло хьалха хиллачун сурт ду. Нийсачу чкъургана цо хьалххе хаа хӀумма а ца ло, ткъа нийса доцучу чкъургехьлабораториНийса доцу чкъургФизикин кхачамаш бахьанехь цхьайолу ячейкаш 1/37-л сих-сиха ялуш йолу чкъург. Кест-кеста ца нисло, эзарнаш язйина хьовзорш долуш бен каро ца ло.Дуьззина еша → (иза чӀагӀдан эзарнаш хьовзор оьшур дара) ставка йилла езарш довха терахьашмифДовха терахьТӀаьххьарчу хенахь хьоьжучул сиха даьлла терахь. Нийсачу чкъургехь цо хӀумма а хьалха ца хоуьйту.Дуьззина еша → хир дара, шийларш доцуш.
Духахьара миф
«ВуьрхӀийтта довха ду, цунна ставка йилла» — цхьатерра гӀалат ду, хьаьрк хийцина. Шинне а тешарехь бӀаьргаш а къевлина пӀелгаца гайтаран санна цхьатерра математикин ожиданиматематикаМатематикин ожиданиГенарчу хенахь цхьана ставкин юккъера жамӀ. Европин хӀора стандартни ставкехь ставкин −1/37.Дуьззина еша → ю: ставкин барамах −2.70%. Демо-ловзарехь истори дӀадолийта, шийла терахьмифШийла терахьДукха хьовзорашкахь ца даьлла терахь. Нийсачу чкъургехь тӀейогӀучу хьовзорех лаьцна хаам цу тӀехь бац.Дуьззина еша → рогӀерчу 37 хьовзорехь мел кест-кеста хуьлу дагаде; жоп 63.7% гергга ду, кхечу муьлххачу а терахьан санна нийса.
Хаттарш
Ловзархоша доьху дела гойту. Табло нийса а ю, пайда боцуш а ю.
(36/37)⁵⁰⁰ ≈ 0.0001%: наггахь хуьлу, ткъа рогӀерчу хьовзорехь хӀинца а 1/37. Цхьана чкъургехь иза юха-юха хуьлуш делахь, иза нийса цахиларан хаттар ду, ткъа жоп оцу терахьах ларвалар хир дара.
Ца хуьлу.
Самукъадаккхархьама
Вероятность квота яц.
Хьосташ
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.